Post by: GORKEM ACIKGOZ on March 15, 2014, 10:23:11
Simulatorde başımıza gelmeyecek olsa da, fikirlerinizi merak ettiğim bir husus var.
Düz uçuşta kabinde ufak veya küçük çaplı yangın çıktığı ve henüz söndürülemediği söyleniyor. Siz de Enroute Alternate'lerden birine divert etmek üzere alçalışa başladınız ve yaklaşık olarak 10.000ft e kadar alçaldınız. Fakat kabinde dumanın çok yoğunlaştığı ve arttığı bilgisi geliyor.
Buna benzer bir durum kokpitte yaşansa, Oksijen maskelerini takıyoruz.
Peki, yolcuların da üzerlerinden (Passenger Service Unit'ten) düşürülen Oksijen Maskelerini düşürebilir miyiz? Bunun yoğun dumanda yolculara yardımı olabilir mi?
Fikirleriniz nelerdir?
Post by: BURAK SONMEZ on March 15, 2014, 11:41:37
Post by: GUNER ERCAN on March 15, 2014, 12:31:56
Maskeleri düsürmesine düsürürsün fakat maskeye sadece oksijen gelmiyorki. Kabin icindeki havada dahil ediliyormus, bir nevi devir-daim. Bununla ilgili bir kaza raporu okumustum, ucagin icinde yogun duman (kücük ates) ve biriken oksijenden dolayi ucagin kapisi acildiginda yasanan patlama ve ölen yolcular.
En güzel yorumu Faruk Isik yapar sana Görkem
Post by: GORKEM ACIKGOZ on March 15, 2014, 15:26:41
Şahsınız nezdine cevap olmasından ziyade, değindiğiniz noktalar ile, konu hakkında konuşmuş, doğru-yanlış bilgilerimi de konunun gidişatı için belirtmiş olayım.
Yangının kaynağına çok yakın olması ve yüksek miktarda-yoğunlukta uygulanması durumunda oksijen yangının söndürülmesini zorlaştırabilir, besleyebilir; doğrudur. Yangın ile mücadele eğitimlerinde vurguyla söylenen bir cümle var aslında: "Duman, yangının kaynağından çok uzakta olabilir" diye. Bu nedenle vereceğimiz oksijenin yangının kaynağına ulaşıp ulaşmayacağı veya etkileyip etkileyemeyeceği biraz muallak.
Bunun dışında, oksijen maskelerini düşürmesek bile acil durum check-list leri, uçağı de-pressurize etme ve aynı zamanda pack ler ile kabini beslememizi söylüyor. Yani uçağın içine motorlardan yine hava ve oksijen akışı veriyoruz, kesmiyoruz. Oksijenin yangını beslemesi tehditi büyük bir tehdit olsaydı, bu prosedür de uygulanmazdı. Yada İtfaiyeciler, boyutu büyük oksijen tüpleri ile yanan bir eve dalamazlardı. (Kaçak ihtimali v.b. nedeni ile)
Oksijenin yangını besleme tehdidinden daha büyük bir tehdit var, ki sadece uçak değil her türlü maruz kalınan yangında böyledir; toxic ve zehirli dumanı soluyup bu sebeple ölmek. Yani havada yangında, yoğun duman söz konusuysa, önceliğimiz biraz buna kayıyor; insanların zehirlenmemesini sağlamak. Sorduğum sorunun doğuşu da bu sebep ile oldu.
______________________
Güner hocam, yorum ve katkınız için çok teşekkür ederim
Faruk bilemez bence ya
(kendisinin ortalıkta olmamasından dem vurarak sataşayım)Bahsettiğiniz sistem Air Condition Systeminde mevcut. Engine Bleed'lerden alınan hava direk olarak sürekli kabine yollanmak yerine, mixing manifold denilen bir tankta, kabinde daha önce dolaşmış ve filtre edilerek tekrar kabine yollanacak olan havayla karıştırılıyor.
Maskelerin yapısı ise aşağıdaki gibidir.
Sol üst köşedeki hoparlörün yanında duran gri silindir bir tüp var. Bu tüpün ucunda bir pim, ve bu pim de oksijen maskelerine bağlı. Kapakların açılması ile sadece maskeler düşer. Maskelerden herhangibirinin çekilmesi ile pim çıkarıldığında ise, Gri silindir tüpün içindeki kimyasallar tepkimeye sokulur, ve kimyasal bir şekilde oksijen üretilmiş olur. (tabi bu tepkime esnasında inanılmaz sıcaklıklarda ısınıyor bu tüp bu da ekstra bir bilgi)
Yani maskeye gelen hava sadece oksijen aslında.
Ama buna rağmen, cevaba çok ama çok yaklaştığınızı belirtmek isterim. İnanılmaz yakın ve benzer bir cevap.
Post by: CELALETTIN EROL on March 15, 2014, 16:44:52
Post by: GUNER ERCAN on March 15, 2014, 17:03:46
(Emin olmamakla birlikte) 10.000ft teki basincdan dolayi maskelerden gelen oksijen cigerlerimize ulasabilecekmi ? Bence oksijen maskelerinin o yükseklikte bir faydasi olmaz.
Post by: CAN CETINCELIK on March 15, 2014, 17:53:12
10 000 feet e indiysek de ön arka kapıları açarım ceryan yapar,duman falan kalmaz.. :)
Post by: GOKHAN PEKER on March 15, 2014, 18:18:56
Quote from: CAN CETINCELIK
10 000 feet e indiysek de ön arka kapıları açarım ceryan yapar,duman falan kalmaz.. :)
Post by: AHMET CELIK on March 16, 2014, 09:19:48
Olmaz. Çünkü kabinde yukarıdaki kimyasal oksijen jenaratörleri bulunur. Bunlar kabindeki havanın ürettikleri oksjiene karışmasını engelleyemezler. Böylece yolcu yine dumanı ve zehri solumuş olur.
Oranın azaltılması falan filan hep yalan :)
Post by: AHMET CELIK on March 16, 2014, 09:25:58
Post by: GORKEM ACIKGOZ on March 17, 2014, 07:56:56
Cevaplar muhteşem olmuş. Hatta doğru olmuş!
Can Kaptanım, espiriniz müthiş :) Emin olmamakla birlikte, dediğiniz şekilde yaşanmış bir kaza hatırlar gibiyim. Yani gerçekten bir yangın durumunda, son çare olarak havada kapıyı açanlar olmuştu diye hatırlıyorum :)
Güner Hocam, maskenin esas ve ilk kullanım amacı, basınç kaybında, yani basınçsızlıkta bize oksijen sağlamaları. Ayrıca rakam arttığı için bu mantığı karıştırmamız çok normal olabiliyor. İrtifa arttıkça basınç azalıyor. Yani 10.000ft, 14.000ft, 20.000ft de dış basınç-hava basıncı daha az olacağı için, daha tazyikli bile çıkması lazım, akışı dış basınçtan etkilenen şeylerin.
Burak hocam'a daha önceki yazımda yazmıştım ama tekrar eklemek istiyorum; kendisinin söylediği "oksijenin yangını beslemesi" ve bunun yanısıra bu kimyasal reaksiyona giren ve aşırı ısınan tüplerin yangın içerisindeki kullanımı da oldukça risk teşkil etmekte ama öncelik insanın yaşaması olan durumda bu ön plana çıkmakta.Aşağıda yazdım, Yangın durumunda, kabin irtifası 14.000ft üzerinde ise yine mecburen kullanıyoruz.
Celalettin Hocam, sorunuza aşağıdaki metni cevap olarak verebiliyorum. Kimyasal reaksiyon ile üretilmiş oksijene "saf" denilebilir mi bilmiyorum, kimya bilgim yetersiz. Kararı siz veriniz :)
Önce ilgilisine biraz kimyasal bilgi:
Chemical Oxygen Generator
The oxidizer core is sodium chlorate (NaClO3), which is mixed with less than 5 percent barium peroxide (BaO2) and less than 1 percent potassium perchlorate (KClO4). The explosives in the percussion cap are a lead styphnate and tetrazene mixture. The chemical reaction is exothermic and the exterior temperature of the canister will reach 260 °C (500 °F). It will produce oxygen for 12 to 22 minutes.[1][2] The two-mask generator is approximately 63 mm (2.5 in) in diameter and 223 mm (8.8 in) long. The three-mask generator is approximately 70 mm (2.8 in) in diameter and 250 mm (9.8 in) long.
Konu ile ilgili 737'nin FCOM'undaki düşülen nota bakarsak:
WARNING: Do not use passenger oxygen with cabin altitude below 14,000 feet when smoke or an abnormal heat source is present. The use of passenger oxygen does not prevent the passengers from inhaling smoke. Air inhaled is a mixture of oxygen and cabin air.
Burada bahsedildiğinde, sanki üretilen oksijene biraz da dışarıdan hava karıştırılıp maskeye geliyormuş gibi anlaşılabilir ama durum böyle değil. Böyle yazılmasının sebebi - ve bu başlığı ilginç kılan detay - takılan maskenin kenarında herhangi bir koruma bulunmamasıdır. Kokpitteki quick donning mask lere baktığınız zaman etrafının lastikle kaplı olduğunu görürsünüz, ama yolculara verilen maskeler plastik ve çevresi korumasızdır. Bu nedenle maskeden havayı çekerken, yanlardan ve bazı maskelerde ortasından, kabin havasını da solursunuz. Bunun bir koruması olmadığı için Boeing, yangın veya duman olan durumlarda, kabin irtifası 14.000ft in altında olduğunda kullanımını yasaklamış. Yangın varsa ve kabin irtifası 14.000ft üzerinde ise yine kullanıyoruz, çünkü yine sağlık öncelikli geliyor; bilinç kaybı yaşanmaması için takman lazım diyor! (Ne enteresan işler...)
Boeing'in dumanlı bir kabindeki alternatif prosedürü ise, dumanın yükselecek olmasından dolayı, yolcuların öne eğilmesi ve/veya yer seviyesine inip ağzını mümkünse ağzını ve burnunu ıslak bir bez-kumaş ile, hiç olmadı eliyle kapatmasına yönelik. Zaten Maskeleri düşürsek, yükseklikleri itibari ile maskeleri takabilmek için insanları dumanın içerisinde oturmaya ve solumaya zorlamış oluruz. Yere eğilmeleri sayesinde nispeten daha rahat nefes alınabilir, ayrıca yer seviyesinde duman nedeni ile azalan görüş de artmaktadır (kabinde yerlerde de emergency path ışıkları olmasının sebebi de budur)
Post by: CAN CETINCELIK on March 17, 2014, 08:52:55
Sevgili Görkem,
Her daim olduğu gibi bir kez daha bizleri araştırmaya yönelttiğin ve de bizlere zamana ayırıp detaylı şekilde açıkladığın için teşekkür ederim.
Sevgiler.
Post by: GUNER ERCAN on March 17, 2014, 12:07:33
Post by: BOGAC ERKAN on March 17, 2014, 16:09:36
:)
Post by: GORKEM ACIKGOZ on March 17, 2014, 16:53:58
not: soru olarak sormaktaki amacım biraz ilgi çekmek ve araştırılmasını sağlamak. Hatta yazılan yorum ve görüşler yeni araştırmalara ve konulara bile sevk edebiliyor hepimizi. Yoksa sadece yazsam baştan, sadece okunacak belkide okunmayacak... Böyle yeni öğrendiğim bilgileri önce soru olarak dile getirme sebebimi de böylece belirtmiş olayım.